Çevre ve Petrol Jeokimyası Laboratuvarı (ÇPJL)

Çevre ve Petrol Jeokimyası Laboratuvarı (ÇPJL) Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü'nde (YDBE) hizmete girmiştir. YDBE, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'ne (MAM) bağlı Bilişim Teknolojileri, Enerji Sistemleri ve Çevre, Gıda Bilimi ve Malzeme Kimya Teknolojileri Araştırma Enstitüleri ile birlikte Gebze'deki yerleşkede bulunmaktadır.
ÇPJL mevcut insan kaynağı, bilgi birikimi ve cihaz/aletsel altyapıya ek olarak MAM'a bağlı diğer enstitülerdeki cihaz/aletsel altyapıyı da kullanarak Çevre ve Petrol Jeokimyası alanında detaylı ve kapsamlı hizmet verebilme yeteneğine kavuşmuştur. Laboratuvar ülkemizde ilk ve tek olma özelliğini birçok analiz ve uygulama kabiliyeti açısından sürdürmektedir. Marmara Araştırma Merkezi'nin misyonu doğrultusunda müşteri odaklı ve sanayiinin gereksinimlerini karşılayacak proje ve diğer endüstriyel hizmetleri sunmaktadır.
Laboratuvarda çalışmalar ve süreçler ISO 9001 gereklerine uygun yürütülmektedir. Laboratuvardaki cihaz altyapısı ve analiz kapasitesi aşağıda verilmektedir;

İzotop Oranı Kütle Spektrometresi (EA/GC-C-IRMS):

Bu cihaz (Micromass) esasen üç ayrı cihazın birbirlerine bağlı (online) halde bulundukları bir sistemi teşkil eder. Bu sistemin parçaları Elemental Analiz Cihazı, Gaz Kromatograf, ve Kütle Spektrometresi cihazlarıdır. Bu sistemde katı , sıvı, ve gaz haldeki maddelerde duraylı izotop analizleri yapılmaktadır. Duraylı izotop analizleri organik ve inorganik maddede Karbon (C), Azot (N), Oksijen (O), ve kükürt (S) için yapılmaktadır. Bu sistemde ayrıca karışım maddelerinde gaz kromatografta ayrılan her bileşik için (compound specific) 13C izotop oranı analizleri yapılmaktadır.

Gaz Kromatografi Kütle Spektrometresi (GC-MS):

Bu sistem (Micromass Quadropole) bileşik tanımlamasında ve bileşiklerin köken çalışmalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu sistemdeki analizler fosil yakıtların köken tespiti ve korelasyonları ile çevre kirliliğinin kaynaklarının tespitinde önemli ipuçları elde etme doğrultusunda yapılmaktadır.

Gaz Kromatograf (GC):

Bu cihaz (Shimadzu 17A) fosil yakıtlarda ve/veya rafine edilmiş petrol ürünlerinde veya bunların kirlettiği toprak su gibi çevre malzemesinde aromatik ve doymuş hidrokarbon fraksiyonlarının analizinde kullanılmaktadır. Ortamda adsorblanmış halde bulunan gaz fazındaki hidrokarbonlar da cihazın headspace ünitesi yardımı ile analiz edilebilmektedir.

Rock-Eval Piroliz (RE):

Bu sistemde (Vinci Rock Eval 6 - Standard) piroliz ve oksidasyon fırınları bulunmaktadır. Rock Eval piroliz analizinde örnekteki organik maddenin bolluğu, türü ve olgunluğu tespit edilir. Bu analiz; petrol aramacılığında ve çevre araştırmalarında hızlı ve güvenilir sonuçlar sağladığından, detaylı organik jeokimyasal analizler öncesi bir tarama analizi olarak tercih edilmektedir.

Yüksek Performans Sıvı Kromatograf (HPLC):

Bu cihaz (Biochrome) doğal petrol veya rafine edilmiş petrol türevinde hidrokarbon ve hidrokarbon olmayan fraksiyonların ayrılması ve petrol/bitüm ve su örneklerinde PAH ve ayrıca su örneklerinde anyonların tanımlanmasında kullanılmaktadır.

Fotometreli Araştırma Mikroskobu:

Bu mikroskop sistemi (Leitz Orthoplan MPV SP) ile sedimenter kaya, kömür ve toprak örneklerindeki sedimenter organik maddenin görsel tanımlanması çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, fotometre ünitesi yardımı ile kömür aramacılığı ve teknolojisinde ve petrol aramacılığında önemli bir parametre olan organik maddede olgunluk tespiti "vitrinit yansıması" yapılmaktadır. Mikroskopta mavi ışık (UV) düzeneği de mevcuttur. Bu düzenekte hem yansımalı hem de geçirgen ışıkta analiz ve gözlem mümkündür.



Detaylı Bilgi İçin: Muhiddin Çergel (Muhiddin.Cergel@mam.gov.tr) )